با عرض سلام خدمت دوستان عزيز. در اين پُست قصد دارم در خصوص معني کلمه مکوند مطلبي را به اختصار بنگارم . و به يک پرسش در خصوص اصالت نژادي اين طايفه پاسخ دهم. اميد که مورد توجه دوستان عزيز و بخصوص همتباران گرامي قرار گيرد.

 درجلد چهارم فرهنگ مُعين در ستون «م» کلمه مَک«mak» به زوبين «ژوبين» دوسر تيز کوتاه معني شده که از زمان اشکانيان وارد ادوات و جنگ افزار هاي ارتش ايران گرديد. و براي اولين بار «سورنا» سردار اشکاني آن را در نبرد بر عليه کراسوس و فلانژ هاي رومي به کار برد.

در فرهنگ دهخدا صفحه 21386 به تمام فرهنگهاي موجود مراجعه و در مورد کلمه مَکmak اين چنين مي نويسد {مطرد} و آن نيزه کوتاه است که بدان صيد کنند(فرهنگ السامي في اسامي) به معني زوبين است و آن نيزه اي باشد کوچک که عربان مطرد خوانند("برهان قاطع) زوبين (فرهنگ رشيدي) زوبين که حــربه اي است بــراي جنــگ که عــربان مطرد گويند (" آنند راج) زوبين و نــيزه اي کــوچک است(" ناظم الاطبا) زوبين را گويند (فرهنگ جهانگيري).  

نور الدين ابن عبدالرحمان جامي (شاعر متولد خرگرد جام خراسان ولادت817 وفات 898)در يکي از اشعارش مَک را به کار برد.  بادا خليده چشم شوخت به زخم خار     وآن گاه سفته سينه به نوک مَک

و، واژه وند پسوندي است به معني (دارندگي) لذا معني  مَک وند (مکوند)  به معناي دارنده زوبين يا خداوند زوبين است .  

بارها از زبان بعضي افراد و يا در وبلاگ بعضي همتباران با اين پرسش مواجه گشته ام  که آيا اين موضوع که مي گويند طايفه مکوند از مکه به ايران آمده صحت دارد ؟؟  و وقتي بنده مي پرسيدم شما نشانه ای از غير ايراني بودن اين طايفه ديده ايد ؟ پاسخي جز سکوت نمي يافتم . به جز يکي دو مورد که گفته مي شد: شايد نام طايفه مکوند از اين رو مکوند است  که نشان دهنده موطن آنان يعني مکه مي باشد. در حالي که همان گونه که در بالا توضيح داده شد مَک يک کلمه کاملا فارسي است و ......

طبق مطالعات انجام شده درتاريخ و گذشته اين طايفه و همچنين مراجعه به اسناد و مدارک معتبرِ موجود، و بررسي دقيق و موشکافانه  فرهنگ، باورها، آئين و زبان آنان، هرگز نشانه اي از غير ايراني بودن نژاد اين طايفه به دست نيامد. در گويشي که مردمانان مکوند بدان تکلم مي کنند حتي يک واژه عربي وجود ندارد. و زبانشان همان زبان بختياري اصيلي است که سرشار است از کلمات زبان پهلوي قديم . و اين موضوع خود يک نشان بارز و برجسته از بي اساس بودن اين مدعا است .

ظاهرا اين مسئله بـــراي اوليـــن بار در سال 1921 در انجمن جغرافياي سلطنـــتي انگليــس توسط شخصي بنام سر آرنولد ويلسـون«sir Arnold Wilson» مطرح گرديد.  وي ادعا کرد مکوندي ها از قبايل عرب يمني بوده که بعد از فتح يمن توسط انوشيروان ساساني به ايران کوچانيده شده اند. اين ادعا متکي به هيچ نوع  سند ومدرکي نبود و لذا بلافاصله، از طرف انجمن جغرافياي سلطنتي بريتانيا رد و مورد پذيرش قرار نگرفت.

       شعر و ترانه تپش فرهنگي روح و جان و قلب بختياري است. و يکي از نشانه هاي مهم حيات در زندگي ايلي است. مي توان گفت مناسبات زندگي ايلي اصل و اساس شعر بختياري بوده و هست. 

   در مقوله تاثير شعر بر موسيقى بختيارى بايد گفت: به دليل محدوديت هاي که در استفاده از سازها در اين موسيقي وجود داشت وسعت و بى كرانگى موسيقي ايل تا حد زيادي مديون شعر و كلامى است كه بر زبان و ذائقه مردمان اين ديار جارى است.

 ( عمده سازهاي مورد استفاده در موسيقي اصيل بختياري  كرنا، سرنا، دهل، نى و گاه كمانچه است).

  شعر زير يکي از اشعار قديمي در طايفه مکوند است . که سينه به سينه نقل شده، تا امروز که به دست ما رسيده. سراينده اين گونه اشعار مشخص نيستند. و بالطبع مي بايست در طي گذشت زمان چيزهاي بر آنان افزوده يا کم شده باشد.

  ولي نکته مهم  اين است که: من وشما بتوانيم حافظ این مواریث کهن باشیم.

     تَنگِ ماکُون پُر گُل و دَشتِس هوارِه                نَشمينُم به ره ايِره، زِ دير ديارهِ

     تَنگ ماکُون پُر گُلِ، گُل زَيد زِنارِه                    يـار خُم اِيـا بِـه تِيـم زِ ديـر دِيـاره

     بِروين وُ بيارين گُل زِ گُلستون                       بِوَرين خِدمت گُل به دشت ماکون

     گُلانَه پَرپَر کُنين سَر رَه بِريزين                      يار خُم به نَشم ايا، پيشِس وُرِيستين

     يـار سُـوزينِـه خُم بـالا بُلـندِه                        مِهربون وُ خوشدِل وُ گُل مَکوندِه

     وُرِيستُم شادي کُنم وايم وُراهِه                    پَلي نَه، گُل فَرش کُنم يارُم اِياهه

     دَشت ماکُون پُر گُله، پَلي گُلستوُن               يارِ مو سُوزه بُلند، دِل چي زِمستون

   بروزن اين شعر آقاي امير آرمين قطعه شعر زيباي سرودند که با هم مي خوانيم:

     بِرَوُم کوه و دَرهَ، دَشت و بياوُن                      بِروم تِي دِلبرُم به دَشت ماکون

     بِرَوُم دَشت و دَرَه صَحرا وُ کُهسار                  بِروم شادي کُنون به ديدن يار

     وَريستُم پاپا کُنم تي يار پاري                      صُو دِنا، ظُهر زَرد کُه، شُو آسماري

     مالانه حَور کُنين گُل ره به گُلگشت               صُو دنا، ظُهر زَرد کُه، پَسين به مُنگشت

     اميـر اي کـمـتر بِگر بـونه يارِت                      وِري رَو پُل شِلـيِـل، سَرِ رَه نِگـارِت

   با عرض سلام خدمت تمامی دوستان عزیز وبلاگ نویس . در این پست قصد دارم در خصوص سرزمین  کنونی طایفه بزرگ مکوند سخن بگویم.

   قبل از هرگونه بحث در ابتدا بخشی از نوشته آقای سید محمد علی امام شوشتری که در کتاب تاریخ و جغرافیای خوزستان صفحه ۱۸۲ در این باره نگاشته شده است را یاد آور می گردم. وی می نویسد:

« مکوند ناحیه وسیعی است در مغرب خاک جانکی. شمال آن باغ ملک و گور گیر ((goor geer و تمبی (tembee) است.  و مشرق آن میداود و مغرب آن بطوف سفید (هفتکل) و خاک شوشتر و جنوب آن به ولایت رامهرمز می رسد». کلمه مکوند(makvand) نام طوایف سکنه آن است. اين  خاک را (گچ بون بلند ) هم می گویند. و سر تل را بدو حصه تقسیم نموده: یکی را توله tolah» »و دیگری را جارود (جارو) خوانند.  زراعتش دیم است و اندکی فاریاب نیز درمحل تلاقی آب الا و رود زرد دارد. .  رود زرد از کناره شرقی آن می گذرد و در آن نزدیکی ها در روز گاران قديم  آبادی بوده  است که به نام تازنک شهرت داشته و آب الا را هنوز هم در آن حدود « آب تازنک» مي گویند.

   توله را چهارده آبادی است که اهم آنها پیر موسی(peer mosa) و آبلشکر ((ablashkarاست. و شوری از نزدیک آن جاری است.

   جارو هفت قریه دارد: 1-جارو که کدخدا نشین آنجا است.2- سرتیوک که دو محله است یکی را اولاد له (اولاد لک) و دیگری را شرف الدینی گویند و سکنه هر دوبه تاته یل (عمو ها) معروفند. و گویند ازنژاد یکی از والیان کهگیلویه اند. و در کتاب ریاض الفردوس صفحه 44 از آنها بنام تاتال نامبرده شده است. 3- بنه قنبر (گورکردgoorkord)،4 -کپن بور « بنه دیــمه درب» (deemehderb)، 5- بنه مو سنبلي «مــه سنبلـی»(mahsonboly)6 -چـهـابنــیچـه که آن را( گردبیشه(gerd beesheh نیز گویند(سیمیلیseamaily) کادارائی،طوف سفید و هفتکل(که از خاک مکوند جدا شده است). 7- قلعه گوری (قلعه گبری) که در گوشه سمت غربی خاک مکوند قرار دارد.  

   البته به غير از روستا های نام برده شده روستا های دیگری نيز جزء خاک مکوند می باشند ویا بهتر است گفته شود که  در نتیجه ازدیاد جمعیت و نیاز به محلات و روستا های جدید روستاهای ديگري به وجود آمدند مانند: پربیکس(perbeekas)، شاه نشین ، رود زرد کارفیع،  شورباريک ، بُن آسياب و طوف ماری.

   درخصوص پيدايش روستاي بُن آسياب  لازم است اين توضيح مختصر را عرض کنم که پدران ما در پی اختلافی که بين آنها و  کايدان جارو  پيش آمد  تصميم به ترک جارو گرفتند و در محل کنونی روستای بُن آسياب ساکن شدند. و بعدها به تدریج بر جمعیت بُن آسياب افزوده گشت.

انشاءا... در  آينده ای نزدیک قصــد دارم به طور کامل در خصوص گذشته تاريخي طايفــه مکوند يا به قــولي ماكاوند«ماكان وند» وجد اعلا و نياي قديم طايفه ماكاوند «سیف الدین ماکان روزبهانی» طبق مدارک و اسنادي که به همت و تلاش آقاي امير آرمين به دست آمده است سخن بگويم.  

 «روستاي بُن آسياب 1385»